Θία Χάλο"Είναι πολύ πιο εύκολο να επιτίθεσαι στους αδύναμους"

Πριν από πολλά χρόνια διάβασα το βιβλίο της Θία Χάλο. Με συγκίνησε η ιστορίας της Sano που έχασε ότι αγαπούσε και ξεκίνησε μία νέα ζωή στην Αμερική εγκαταλείποντας τη πατρίδα της. Ο ξεριζωμός και τα βασανιστήρια που υπέστησαν χιλιάδες Έλληνες του Πόντου γράφτηκαν στις μαύρες σελίδες της ιστορίας. Δεκαετίες αργότερα με πρωτοβουλία του τότε Πρωθυπουργού Ανδρέα Παπανδρέου, η Βουλή των Ελλήνων αναγνώρισε τη γενοκτονία το 1994, και ψήφισε την ανακήρυξη της 19ης Μαΐου ως «Ημέρα Μνήμης για τη Γενοκτονία των Ελλήνων στο Μικρασιατικό Πόντο».  

Πρόσφατα βρεθήκατε στο χωρίο Άγιος Αντώνιος του Ν. Θεσσαλονίκης,  πιστεύετε πως οι κάτοικοι του είναι απόγονοι των Ελλήνων του Πόντου;

Η μητέρα μου είπε ότι οι κάτοικοι του Αγίου Αντωνίου κοντά στα Βασιλικά είναι απόγονοι των κατοίκων του Αγίου Αντωνίου του Πόντου. Για αυτό το λόγο και το επισκέφτηκα. Βρήκαμε μια υπέροχη κοινότητα. Η μητέρα μου και εγώ ήμασταν τόσο χαρούμενες που βρεθήκαμε εκεί ανάμεσα σε όλους, επισκεφτήκαμε την εκκλησία και το γυναικείο συνεταιρισμό. Η ετοιμασία της ζύμης και το ψήσιμο της πίτας στη φωτιά ήταν τόσο οικεία στη μητέρα μου. Αισθάνθηκε τόσο κοντά σε όλους σαν να γύρισε πίσω το χρόνο, για λίγη ώρα και βρέθηκε με τους δικούς της ανθρώπους.

Το βιβλίο σας «Ούτε το όνομα μου» είναι μία σπάνια μαρτυρία των βασανιστηρίων και της φρίκης των Πόντιων και των Αρμενίων της Τουρκίας. Έχετε αφιερώσει το βιβλίο σας στη μητέρα σας που ήταν ένα από τα θύματα της συχνά αμφιλεγόμενης από μερικούς γενοκτονίας.  Πως αποφασίσατε να γράψετε αυτό το βιβλίο;

Η μητέρα μου συνήθιζε να λέει πως αν έγραφα ένα βιβλίο, θα έλεγα στον κόσμο τι συμβαίνει. Όταν βρέθηκα στη γη της μητέρας μου στον Άγιο Αντώνιο στην Τουρκία, αισθάνθηκα ότι ήμουν συνδεδεμένη με την πολιτιστική μου κληρονομιά για πρώτη φορά. Τότε αμέσως αποφάσισα να ακούσω τη φωνή της μητέρας μου και με την βοήθεια της έγραψα αυτό το βιβλίο, για να πως στον κόσμο τι συνέβη.

Το 2007 η Διεθνής Οργάνωση Γενοκτονίας πέρασε ένα ψήφισμα αναγνωρίζοντας την Οθωμανική εκστρατεία κατά των χριστιανικών μειονοτήτων της περιοχής, συμπεριλαμβανομένων και των Ποντίων, ως γενοκτονία. Γιατί πιστεύετε ότι η Τουρκία αρνείται κάθε συζήτηση γύρω από τη γενοκτονία;

Κανένα κράτος δεν θέλει να παραδεχτεί ότι έχει διαπράξει τόσες φρικαλεότητες στους ίδιους τους πολίτες του. Αυτός είναι ο πρώτος πιθανός λόγος.  Επίσης, πιστεύω πως ο φόβος των διεκδικήσεων για αποζημιώσεις είναι ο κύριος λόγος, ακόμα και αν οι Έλληνες δεν ζητούν αποζημιώσεις.  Θα ήταν μια απόδειξη ενοχής που θα έδινε το δικαίωμα και στις άλλες δύο κοινότητες που υπήρξαν θύματα, τους Αρμένιους και τους  Ασσύριους, να διεκδικήσουν και αυτή αποζημίωση.

Πρόσφατα εκφράσατε ανοιχτά την αντίθεση σας σε όσα ο κ. Φίλης δήλωσε για τη γενοκτονία των Ποντίων. Πιστεύετε ότι η ελληνική πλευρά υποβαθμίζει τα γεγονότα;

Δεν ξέρω γιατί ο κ. Φίλης ένιωσε την ανάγκη να αρνηθεί με τόσο δραματικό τρόπο την γενοκτονία όταν χιλιάδες μελετητές την αποδέχονται ως αλήθεια. Ίσως δεν ήθελε να δημιουργηθεί ένταση με την Τουρκία. Ίσως πιέστηκε από άλλους που τον οδήγησαν να αρνηθεί δημόσια την γενοκτονία. Ή ίσως πιστεύει πραγματικά ότι δεν υπήρξε η γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου. Όπως ανέφερα σε προηγούμενη ερώτηση έχει το δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα την άποψη του. Όμως ως υπουργός Παιδείας δεν έχει κανένα δικαίωμα να αρνείται κάτι που έχουν αποδεχθεί χιλιάδες ακαδημαϊκοί. 

Το Genocide watch χρησιμοποιεί το Genocide Emergency alert για τη συνεχιζόμενη κρίση στη Συρία, αλλά και σε άλλα κράτη. Πιστεύετε ότι οι άνθρωποι χάνουν την ανθρωπιά τους;

Αυτή είναι μία μεγάλη ερώτηση και δεν είμαι έτοιμη να την απαντήσω. Παρόλα αυτά πιστεύω ότι ο φόβος,  η απώλεια και η έλλειψη σεβασμού, η οικονομική ανασφάλεια και η αίσθηση της αδυναμίας του άλλου είναι μερικοί από τους λόγους που οι άνθρωποι επιτίθενται σε άλλους ανθρώπους.  Να προσθέσω σε αυτό πως η καταστροφή στο Αφγανιστάν, το Ιράκ, τη Λιβύη , το Λίβανο, τη Συρία, το Σουδάν κτλ και ο κατάλογος μακραίνει από παραδείγματα Adανείπωτης θλίψης και απελπισίας. Είναι πολύ πιο εύκολο να επιτίθεσαι στους αδύναμους παρά στους δυνατούς, επειδή η εξουσία δύναμη είναι ανίκητη. Υπάρχει ένα παλιό ρητό «Διαίρει και βασίλευε». Αυτό κάνουν οι έξυπνοι και αδίστακτοι άνθρωποι για αιώνες επειδή τους βολεύει. Μας βάζουν να μαλώνουμε μεταξύ μας έτσι ώστε να μην τους παρατηρούμε. Όσο εμείς πέφτουμε στην παγίδα τους να μισούμε ο ένας τον άλλον παραμένουμε πιόνια τους.  Υπάρχει μία φράση που αποδίδεται στον Χέρμαν Γκαίριγκ, ο οποίος ήταν ένα από τα βασικά στελέχη του Χίτλερ του Ναζιστικού κόμματος. Αυτό επιβεβαιώνει πως οι αδίστακτοι άνθρωποι χειραγωγούν τα πλήθη και  προκαλούν συχνά συνέπειες : «Ο απλός λαός φυσικά δεν θέλει τον πόλεμο. Τελικά όμως οι ηγέτες του κράτους καθορίζουν την πολιτική, και πάντα είναι εύκολο να επηρεάσουν και τον λαό αναλόγως, είτε πρόκειται για δημοκρατία, φασιστική δικτατορία, το κοινοβούλιο ή κομμουνιστική δικτατορία. Είναι πολύ απλό. Ο λαός πρέπει μονάχα να πληροφορηθεί ότι βρίσκεται υπό επίθεση και ότι οι ειρηνιστές δεν έχουν πατριωτισμό και ότι η στάση τους είναι επικίνδυνη για το κράτος. Η μέθοδος αυτή λειτουργεί σε κάθε χώρα..»

Είστε συγγραφές, ζωγράφος και πάνω από όλα ένας ευαίσθητος άνθρωπος. Θα ήθελα να στείλετε ένα μήνυμα όχι μόνο στους Πόντιους Έλληνες αλλά και σε όλους όσους είναι θύματα πολέμου και είναι απελπισμένοι. Το δικό σας μήνυμα ειρήνης και ελπίδας.

Πρέπει όλοι να θυμόμαστε τη φράση «Αγάπα τον πλησίον σου  ως εαυτόν», δεν είναι μια πράξη καλοσύνης. Είναι μία πράξη επιβίωσης.