Θία Χάλο"Είναι πολύ πιο εύκολο να επιτίθεσαι στους αδύναμους"

Πριν από πολλά χρόνια διάβασα το βιβλίο της Θία Χάλο. Με συγκίνησε η ιστορίας της Sano που έχασε ότι αγαπούσε και ξεκίνησε μία νέα ζωή στην Αμερική εγκαταλείποντας τη πατρίδα της. Ο ξεριζωμός και τα βασανιστήρια που υπέστησαν χιλιάδες Έλληνες του Πόντου γράφτηκαν στις μαύρες σελίδες της ιστορίας. Δεκαετίες αργότερα με πρωτοβουλία του τότε Πρωθυπουργού Ανδρέα Παπανδρέου, η Βουλή των Ελλήνων αναγνώρισε τη γενοκτονία το 1994, και ψήφισε την ανακήρυξη της 19ης Μαΐου ως «Ημέρα Μνήμης για τη Γενοκτονία των Ελλήνων στο Μικρασιατικό Πόντο».  

Πρόσφατα βρεθήκατε στο χωρίο Άγιος Αντώνιος του Ν. Θεσσαλονίκης,  πιστεύετε πως οι κάτοικοι του είναι απόγονοι των Ελλήνων του Πόντου;

Η μητέρα μου είπε ότι οι κάτοικοι του Αγίου Αντωνίου κοντά στα Βασιλικά είναι απόγονοι των κατοίκων του Αγίου Αντωνίου του Πόντου. Για αυτό το λόγο και το επισκέφτηκα. Βρήκαμε μια υπέροχη κοινότητα. Η μητέρα μου και εγώ ήμασταν τόσο χαρούμενες που βρεθήκαμε εκεί ανάμεσα σε όλους, επισκεφτήκαμε την εκκλησία και το γυναικείο συνεταιρισμό. Η ετοιμασία της ζύμης και το ψήσιμο της πίτας στη φωτιά ήταν τόσο οικεία στη μητέρα μου. Αισθάνθηκε τόσο κοντά σε όλους σαν να γύρισε πίσω το χρόνο, για λίγη ώρα και βρέθηκε με τους δικούς της ανθρώπους.

Το βιβλίο σας «Ούτε το όνομα μου» είναι μία σπάνια μαρτυρία των βασανιστηρίων και της φρίκης των Πόντιων και των Αρμενίων της Τουρκίας. Έχετε αφιερώσει το βιβλίο σας στη μητέρα σας που ήταν ένα από τα θύματα της συχνά αμφιλεγόμενης από μερικούς γενοκτονίας.  Πως αποφασίσατε να γράψετε αυτό το βιβλίο;

Η μητέρα μου συνήθιζε να λέει πως αν έγραφα ένα βιβλίο, θα έλεγα στον κόσμο τι συμβαίνει. Όταν βρέθηκα στη γη της μητέρας μου στον Άγιο Αντώνιο στην Τουρκία, αισθάνθηκα ότι ήμουν συνδεδεμένη με την πολιτιστική μου κληρονομιά για πρώτη φορά. Τότε αμέσως αποφάσισα να ακούσω τη φωνή της μητέρας μου και με την βοήθεια της έγραψα αυτό το βιβλίο, για να πως στον κόσμο τι συνέβη.

Το 2007 η Διεθνής Οργάνωση Γενοκτονίας πέρασε ένα ψήφισμα αναγνωρίζοντας την Οθωμανική εκστρατεία κατά των χριστιανικών μειονοτήτων της περιοχής, συμπεριλαμβανομένων και των Ποντίων, ως γενοκτονία. Γιατί πιστεύετε ότι η Τουρκία αρνείται κάθε συζήτηση γύρω από τη γενοκτονία;

Κανένα κράτος δεν θέλει να παραδεχτεί ότι έχει διαπράξει τόσες φρικαλεότητες στους ίδιους τους πολίτες του. Αυτός είναι ο πρώτος πιθανός λόγος.  Επίσης, πιστεύω πως ο φόβος των διεκδικήσεων για αποζημιώσεις είναι ο κύριος λόγος, ακόμα και αν οι Έλληνες δεν ζητούν αποζημιώσεις.  Θα ήταν μια απόδειξη ενοχής που θα έδινε το δικαίωμα και στις άλλες δύο κοινότητες που υπήρξαν θύματα, τους Αρμένιους και τους  Ασσύριους, να διεκδικήσουν και αυτή αποζημίωση.

Πρόσφατα εκφράσατε ανοιχτά την αντίθεση σας σε όσα ο κ. Φίλης δήλωσε για τη γενοκτονία των Ποντίων. Πιστεύετε ότι η ελληνική πλευρά υποβαθμίζει τα γεγονότα;

Δεν ξέρω γιατί ο κ. Φίλης ένιωσε την ανάγκη να αρνηθεί με τόσο δραματικό τρόπο την γενοκτονία όταν χιλιάδες μελετητές την αποδέχονται ως αλήθεια. Ίσως δεν ήθελε να δημιουργηθεί ένταση με την Τουρκία. Ίσως πιέστηκε από άλλους που τον οδήγησαν να αρνηθεί δημόσια την γενοκτονία. Ή ίσως πιστεύει πραγματικά ότι δεν υπήρξε η γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου. Όπως ανέφερα σε προηγούμενη ερώτηση έχει το δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα την άποψη του. Όμως ως υπουργός Παιδείας δεν έχει κανένα δικαίωμα να αρνείται κάτι που έχουν αποδεχθεί χιλιάδες ακαδημαϊκοί. 

Το Genocide watch χρησιμοποιεί το Genocide Emergency alert για τη συνεχιζόμενη κρίση στη Συρία, αλλά και σε άλλα κράτη. Πιστεύετε ότι οι άνθρωποι χάνουν την ανθρωπιά τους;

Αυτή είναι μία μεγάλη ερώτηση και δεν είμαι έτοιμη να την απαντήσω. Παρόλα αυτά πιστεύω ότι ο φόβος,  η απώλεια και η έλλειψη σεβασμού, η οικονομική ανασφάλεια και η αίσθηση της αδυναμίας του άλλου είναι μερικοί από τους λόγους που οι άνθρωποι επιτίθενται σε άλλους ανθρώπους.  Να προσθέσω σε αυτό πως η καταστροφή στο Αφγανιστάν, το Ιράκ, τη Λιβύη , το Λίβανο, τη Συρία, το Σουδάν κτλ και ο κατάλογος μακραίνει από παραδείγματα Adανείπωτης θλίψης και απελπισίας. Είναι πολύ πιο εύκολο να επιτίθεσαι στους αδύναμους παρά στους δυνατούς, επειδή η εξουσία δύναμη είναι ανίκητη. Υπάρχει ένα παλιό ρητό «Διαίρει και βασίλευε». Αυτό κάνουν οι έξυπνοι και αδίστακτοι άνθρωποι για αιώνες επειδή τους βολεύει. Μας βάζουν να μαλώνουμε μεταξύ μας έτσι ώστε να μην τους παρατηρούμε. Όσο εμείς πέφτουμε στην παγίδα τους να μισούμε ο ένας τον άλλον παραμένουμε πιόνια τους.  Υπάρχει μία φράση που αποδίδεται στον Χέρμαν Γκαίριγκ, ο οποίος ήταν ένα από τα βασικά στελέχη του Χίτλερ του Ναζιστικού κόμματος. Αυτό επιβεβαιώνει πως οι αδίστακτοι άνθρωποι χειραγωγούν τα πλήθη και  προκαλούν συχνά συνέπειες : «Ο απλός λαός φυσικά δεν θέλει τον πόλεμο. Τελικά όμως οι ηγέτες του κράτους καθορίζουν την πολιτική, και πάντα είναι εύκολο να επηρεάσουν και τον λαό αναλόγως, είτε πρόκειται για δημοκρατία, φασιστική δικτατορία, το κοινοβούλιο ή κομμουνιστική δικτατορία. Είναι πολύ απλό. Ο λαός πρέπει μονάχα να πληροφορηθεί ότι βρίσκεται υπό επίθεση και ότι οι ειρηνιστές δεν έχουν πατριωτισμό και ότι η στάση τους είναι επικίνδυνη για το κράτος. Η μέθοδος αυτή λειτουργεί σε κάθε χώρα..»

Είστε συγγραφές, ζωγράφος και πάνω από όλα ένας ευαίσθητος άνθρωπος. Θα ήθελα να στείλετε ένα μήνυμα όχι μόνο στους Πόντιους Έλληνες αλλά και σε όλους όσους είναι θύματα πολέμου και είναι απελπισμένοι. Το δικό σας μήνυμα ειρήνης και ελπίδας.

Πρέπει όλοι να θυμόμαστε τη φράση «Αγάπα τον πλησίον σου  ως εαυτόν», δεν είναι μια πράξη καλοσύνης. Είναι μία πράξη επιβίωσης.

Στην Ελλάδα υπάρχει ακραία ομοφοβία

Ο Θάνος Βλαχογιάννης είναι Μέλος της Κοινωνίας Πολιτών και αντιπρόεδρος στην ΟΛΚΕ (Ομοφυλοφιλική Λεσβιακή Κοινότητα Ελλάδος) τηλεφωνηθήκαμε και κλείσαμε αμέσως ραντεβού. Λίγες ώρες αργότερα σε ένα καφέ κάπου στη Θεσσαλονίκη μου άνοιξε τα χαρτιά του και μιλήσαμε για όλους και για όλα.  

17 Μαΐου Παγκόσμια Ημέρα κατά της Ομοφοβίας. Τι σημαίνει αυτή η μέρα για εσάς;

Καταρχήν θα ήθελα να πω πως η σημερινή μέρα έχει τα αρχικά IDAHOBIT. Αυτό σημαίνει πως είναι μια διεθνής ημέρα κατά της ομοφοβίας, της δυφιλοφοβίας και της τρανσοφοβίας. Σαν σήμερα στις 17 Μαΐου του 1990 ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας διέγραψε την ομοφυλοφιλία από τον κατάλογο των ασθενειών και με αφορμή αυτή την ανακοίνωση η Δανία ψήφισε το πρώτο σύμφωνο συμβίωσης.

Περιστατικά όμως ακραίας ομοφοβίας συμβαίνουν συχνά στην Ελλάδα άλλα δεν προβάλλονται από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Σε πολλές χώρες όπως και στην Ελλάδα οι ομοφυλόφιλοι είναι συχνά θύματα ρατσιστικών ή δολοφονικών επιθέσεων. 

Θα έλεγα ότι στην Ελλάδα υπάρχει ακραία ομοφοβία και τρανφοβία. Όσο αναφορά τις βίαιες επιθέσεις έγινε πριν από δύο χρόνια ένα βίαιο περιστατικό στο Παγκράτι. Επιτέθηκαν σε ένα ομόφυλο ζευγάρι το οποίο κατέληξε στο ΚΑΤ. Μετά από αυτό το περιστατικό και εγώ δεν ένιωσα ασφαλής στη γειτονιά μου. Αυτό το οποίο γίνεται και δυστυχώς δεν μπορούμε να το αλλάξουμε, είναι το φαινόμενο under reporting, δηλαδή όταν το θύμα φοβάται τη στιγματοποίηση ή νιώθει απροστάτευτο από την αστυνομία δεν καταγγέλλει το περιστατικό. Επίσης, και στην Θεσσαλονίκη όταν έγινε το Gay Pride είχαμε μια βίαιη επίθεση σε ένα περίπτερο της οργάνωσης μας στη οδό Α. Σοφίας. Δυστυχώς ούτε και αυτό το θύμα δεν προέβη σε καμία καταγγελία. Να μην ξεχνάμε ότι εκτός από τη σωματική βία υπάρχει η λεκτική και η ψυχολογική βία. Η παιδεία ξεκινάει από το σχολείο και την οικογένεια. Ένα παιδί από κάποια εθνική μειονότητα αν στο σχολείο υποστεί σχολικό εκφοβισμό, όταν γυρίσει σπίτι του θα νιώσει ασφαλές. Σε αντίθεση ένα παιδί με διαφορετικό σεξουαλικό προσανατολισμό ή ταυτότητα φύλου ή αποκλίνει από τα πατροπαράδοτα στερεότυπα έκφρασης φύλου δεν θα νιώσει πουθενά ασφάλεια. Η κατάθλιψη, το στρες και οι τάσεις αυτοκτονίας είναι πολύ συχνές σε αυτές τις περιπτώσεις. Πρέπει να γίνουν μεγάλες προσπάθειες για να αλλάζει η στάση της κοινωνίας. Το σλόγκαν του φετινού Gay Pride – Φεστιβάλ Περηφάνιας είναι η βιβλική φράση «Αγαπάτε Αλλήλους», καταδικάζοντας τη ρητορική μίσους και κατά συνέπεια τα εγκλήματα μίσους. Έχουμε φέρει ένα πρόγραμμα στην Ελλάδα λέγεται “Gets Better” στο οποίο συμμετέχουν επιφανείς άνθρωποι από διάφορους χώρους για να στείλουν ένα μήνυμα αγάπης και συμπαράστασης.

Το πρότυπο του gay καρικατούρα στην ελληνική τηλεόραση πως το κρίνετε; Ποια είναι η γνώμη σας γενικότερα για την αναπαράσταση  του ομοφυλόφιλου στην ελληνική τηλεόραση που προβάλλεται συχνά με ένα ιλαρό τρόπο;

Εμπεριέχει αυτή η αναπαράσταση ένα τόνο ομοφοβίας. Δεν υπάρχουν μόνο αρρενωποί ομοφυλόφιλοι όπως δεν υπάρχουν και μόνο αρρενωποί straight.  Η έκφραση φύλου αφορά όλους τους ανθρώπους. Όταν ένας άνθρωπος αποκλίνει από τα πατροπαράδοτα στερεότυπα γίνεται στόχος και αντιμετωπίζεται με χλευασμό. Τα ελληνικά μέσα μαζικής ενημέρωσης πρέπει να κρίνονται από τα έργα και τις πράξεις τους. Η σύγχρονή κοινωνία θέλει τον άνδρα μάτσο και οτιδήποτε διαφορετικό το χλευάζει τόσο που καταντάει σεξιστικό. 

Πιστεύετε πως έχει αργήσει πολύ να ψηφιστεί το σύμφωνο συμβίωσης στην Ελλάδα?

Φυσικά και είχε αργήσει να ψηφιστεί, άλλα και ο πολιτικός γάμος άργησε να έρθει στην Ελλάδα. Ψηφίστηκε το 1982.  Το σύμφωνο συμβίωσης άργησε να ψηφιστεί στην Ελλάδα για 2 κυρίως λόγους. Ο ένας είναι επειδή η πολιτεία άργησε να θεσπίσει αυτό το θεσμό και ο δεύτερος επειδή όταν προτάθηκε το 2008 δεν προέβλεψε ότι θα πρέπει να ισχύει και για τα ομόφυλα ζευγάρια. Υπήρχε μια ρητή διάκριση έναντι των ομόφυλων ζευγαριών και για αυτό πήγαμε την Ελλάδα στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο το 2013, όπου και καταδικάστηκε. Η Ελλάδα συμμορφώθηκε σε δύο χρόνια ενώ αν  περάσανε περίπου τρεις κυβερνήσεις από το δεν νομοθέτησε καμία κυβέρνηση. Θεωρήθηκε από πολλούς πως ήταν ένα θέμα ταμπού αν και το σύμφωνο συμβίωσης δεν αφορά μόνο τα ομόφυλα ζευγάρια, αφορά και τα ετερόφυλα ζευγάρια που δεν θέλουν να συνάψουν ένα πολιτικό ή θρησκευτικό γάμο, θέλουν όμως να είναι κατοχυρωμένοι απέναντι στην πολιτεία. Τα ομόφυλα ζευγάρια ήταν αόρατα χωρίς καμία νομική ρύθμιση να τους καλύπτει, ενώ άλλες ευρωπαϊκές χώρες έχουν θεσπίσει το σύμφωνο συμβίωσης πολύ νωρίτερα. Παραδείγματος χάρη η Ισπανία έχει θεσπίσει το σύμφωνο συμβίωσης από το 1990.

Γιατί πιστεύετε ότι η Ελλάδα καθυστέρησε τόσο πολύ να ψηφίσει το σύμφωνο συμβίωσης;

Η Ελλάδα υστερεί γενικά σε θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Πιστεύω ότι στην Ελλάδα για λόγους ψηφοθηρίας οι πολιτικοί δεν υποστηρίζουν την LGTB κοινότητα. Φοβούνται οι πολιτικοί ότι θα χάσουν ένα μέρος του συντηρητικού εκλογικού σώματος. Ακόμα και ο ΣΥΡΙΖΑ το πιο φιλικά προσκείμενο κόμμα, θα δείτε ότι με πολύ επιφύλαξη έθεσε αυτό το θέμα στη Βουλή.

Αμέσως μετά την ψήφιση του συμφώνου συμβίωσης, ο πρωθυπουργός ζήτησε συγνώμη και απολογήθηκε για αυτή την καθυστέρηση. Πως σχολιάζετε εσείς αυτή την δήλωση;

Αυτό είναι  πολύ σημαντικό. Για πρώτη φορά Έλληνας πρωθυπουργός αναγνώρισε το λάθος όχι μόνο των προηγούμενων κυβερνήσεων , άλλα και της δικιάς  του κυβέρνησης. Το σύμφωνο συμβίωσης ήταν έτοιμο προς ψήφιση από τον Ιανουάριο του 2015 γιατί συμπεριλήφθηκε στις προγραμματικές δηλώσεις του κόμματος. Ασκήσαμε και εμείς μεγάλη πίεση στη κυβέρνηση, μας είχαν καλέσει και στο υπουργείο Δικαιοσύνης, άλλα με τις εκλογές του Σεπτεμβρίου πήγε πίσω.  Γενικά πάντως ήταν μια πολύ ωραία κίνηση το ότι ένας πολιτικός αναγνώρισε το λάθος του, αυτό το γεγονός πιστεύω ότι σηματοδότησε μια νέα εποχή για την Ελλάδα.

Το φιλί μεταξύ ομόφυλων ζευγαριών θεωρείτε ότι ήταν μια ακραία έκφραση χαράς ή μια συμβολική κίνηση που επισφράγισε το τέλος ενός κοινωνικού αγώνα;

Ασφαλώς και έπρεπε να επισφραγιστεί έτσι το θέσατε πολύ ωραία. Έμενα δεν με ενόχλησε το φιλί. Στην Βουλή ακούγονται καθημερινά τόσες βωμολοχίες και ρατσιστικές δηλώσεις που είναι περισσότερο ενοχλητικές. Δεν πιστεύω να ενόχλησε τόσο ένα φιλί. Ήταν μία συμβολική κίνηση για να δώσει ένα μήνυμα αγάπης. Όταν μιλάμε για το σύμφωνο συμβίωσης μιλάμε για την αγάπη μεταξύ δύο ανθρώπων. Ήταν μια καθαρά ακτιβιστική κίνηση. Ξέρετε όσο πιο πολύ προχωράει μια ομάδα προς τις διεκδικήσεις της τόσο πιο πολύ έρχεται αντιμέτωπη με τους πολέμιους της. Το κήρυγμα μίσους ή η ρητορική μίσους είναι κάτι συνηθισμένο. Για πρώτη φορά μιλήσαμε στη Βουλή για τα ομόφυλα ζευγάρια και για το δικαίωμα τους να αποκτήσουν παιδιά. Για πρώτη φορά τέθηκε αυτό το θέμα στη δημόσια σφαίρα. Αν παρακολουθήσετε την ολομέλεια της Βουλής θα δείτε πως πολλοί βουλευτές μας υποστήριξαν. Ο κ. Ζουράρης από τους Ανεξαρτήτους Έλληνες έκανε μια σωστή τοποθέτηση γεγονός που με εξέπληξε θετικά. Έχουμε συμμάχους σε πολλά κόμματα και αυτό είναι πολύ θετικό. Παράλληλα, και πολλά μέσα μαζικής ενημέρωσης εξέφρασαν καθαρά την υποστήριξη τους. Θεωρώ πολύ σημαντικό στην τηλεόραση να μπορούμε να μιλάμε για αυτό το ζήτημα, γαλουχούνται συνειδήσεις και προστατεύονται καλύτερα οι άνθρωποι.

Είστε υπέρ της υιοθεσίας παιδιών εντός των ομόφυλων ζευγαριών; Ποια είναι η άποψη σας για το γονικό πρότυπο;

Η γονεϊκότητα είναι ένα αδιαπραγμάτευτο δικαίωμα για όλους και τα ομόφυλα ζευγάρια είναι πολύ αποφασισμένα να αποκτήσουν παιδί και δεν γίνονται γονείς από επιπολαιότητα. Στην Ελλάδα υπάρχουν γονείς που μεγαλώνουν ομόφυλα παιδιά και η πολιτεία πρέπει να τα προστατέψει για να μην μεγαλώσουν σε περίπτωση θανάτου με ένα συγγενή άλλα να μπορούν να μεγαλώσουν με τον άλλον γονέα.

Κλείνοντας θα ήθελα να στείλετε το δικό σας μήνυμα κατά της Ομοφοβίας

Πρέπει να αφήσουμε τους ανθρώπους ελεύθερους να ορίσουν αυτοί τη ζωή τους και τη σεξουαλική τους ταυτότητα. Πρέπει το κράτος να τους προστατέψει για να νιώθουν όλοι ασφαλείς και κυρίως ίσοι.